« امام موسى بن جعفر ( ع ) » از آباء گراميش ( ع ) نقل مىفرمايند كه شخصى يهودى از امير المؤمنين ( ع ) پرسيد : معجزهء پيامبر ( ص ) در برابر انبياء سلف چيست ؟ براى مثال خداوند فرشتگان را امر فرمود تا بر آدم سجده نمايند آيا در مورد محمد ( ص ) چنين عنايتى صورت پذيرفت ! ؟ امير المؤمنين ( ع ) فرمودند : بلى اين گونه بوده است لكن سجدهء آنها بر آدم جنبه تعبد در برابر وى را نداشت بلكه آنها آدم را رحمتى از جانب خداوند مىدانستند كه خود فضيلتى براى او بود ، اما خداوند عطايى با فضيلت‌تر از آن را به پيامبرش كرامت نموده است چرا كه خدا و تمامى فرشتگانش در جبروت اعلا بر او درود و تحيت فرستادند و مومنين پيوسته بر او صلوات و درود مىفرستند و اين فضيلتى افزونتر است . [ 1 ] اما پيرامون سجدهء فرشتگان دانشمندان اسلامى اتفاق نظر دارند كه آن سجده عبادت و بندگى نبوده است در غير اين صورت متضمن شرك به خداوند است ولى پيرامون آن توجيهاتى دارند كه متذكر مىشويم : 1 - سجدهء فرشتگان براى خداوند بود و آدم به منزلهء قبله آنها محسوب مىگشت ، اين وجه از احتمالات « ابو على جبائى » و پيروانش مىباشد . 2 - سجده در لغت به معناى خضوع و انقياد است و سجده بر آدم نيز چنين معنايى دارد البته اين وجه ، خلاف تبادر و اكثر روايات است همچنين آيه فَقَعُوا لَهُ ساجِدِينَ * [ 2 ] سجده كنان براى او به زمين افتند . نيز خلاف اين معناست 3 - سجده بر آدم چيزى جز تعظيم و تكريم بر او نبود و در حقيقت آن سجده عبادت خداوند بود چرا كه بفرمان او صورت پذيرفت كه اين وجه با متن روايات سازگارتر است . [ 3 ] چنانچه در احاديث آمده است آدم به مثابهء قبله‌اى بود كه فرشتگان بوسيله او بسوى خداوند سجده نمودند . « على بن ابراهيم » طاب ثراه مىگويد : اولين معصيت بر خداوند تكبر و خودبينى بود كه ابليس بدان اقدام ورزيد و گفت : خدايا مرا از سجده بر آدم معاف دار و در

--> [ 1 ] احتجاج - ص 211 [ 2 ] سورهء حجر آيهء 29 و سورهء ص - آيهء 72 [ 3 ] بحار الانوار - ج 11 - ص 140